Een cactus verzorgen: je gids voor stekelige en gladde soorten
Stekelig of glad? Een cactus is altijd fascinerend om naar te kijken en makkelijk te onderhouden. Met de juiste dosis licht en een geutje water wordt ie je beste vriend. Alleen het knuffelen laat je beter achterwege. Let wel op: niet alle cactussen zijn zonnekloppers. Hoe dat komt? Dat lees je in deze gids.
Woestijncactussen en junglecactussen: de verschillen
Bestaan er echte en valse cactussen? Sommigen zeggen van wel, als je het strikt plantkundig bekijkt. Sowieso zijn er 2 grote groepen te onderscheiden: woestijncactussen en junglecactussen.
De woestijncactussen zijn cactaceae, de plantkundige familie die we beschouwen als ‘echte’ cactussen. Deze soorten komen voor in een droog woestijnklimaat met hete dagen en ijskoude nachten. De voornaamste kenmerken:
- Ze groeien bol, zuilvormig of met schijven
- Ze hebben meestal scherpe stekels
Junglecactussen of bladcactussen groeien van nature in een warme en vochtige omgeving. Daardoor hebben ze een grotere behoefte aan water dan woestijncactussen. Strikt genomen zijn het eerder vetplanten dan cactussen. Zo herken je ze:
- Ze hebben frisgroene, vlezige en lange bladeren
- Ze zijn glad of hebben nauwelijks stekels
Voor de juiste verzorging is het belangrijk dat je weet of je cactus van het woestijntype of het jungletype is.
Populaire cactussoorten
De juiste verzorging van je cactus begint bij het herkennen van de soort. Daarom vind je hier een overzicht van de populairste cactussen onderverdeeld in 2 groepen: woestijncactussen en junglecactussen. Zo weet je welke verzorgingstips van toepassing zijn in het vervolg van deze gids.
Woestijncactussen of echte cactussen
Mammillaria of tepelcactus | - Bol- of zuilvormig - Staat vol bulten die op tepels lijken - Krijgt met de juiste verzorging een kroon van felgekleurde bloemetjes |
- Platte schijven die willekeurig aan de stam groeien - Kussentjes waaruit stekels groeien, soms ook zonder stekels - Produceert in de natuur zoetsappige cactusvijgen | |
Parodia of Notocactus | - Bol- of zuilvormig - Uit Zuid-Amerika (het Griekse ‘Notos’ betekent ‘zuiden’) - Bloeit in de zomer met gele of paarse bloemen |
Cleistocactus strausii | - Ook bekend als zilveren fakkelcactus of zilveren toorts - Zuilvormig en bedekt met zilvergrijze stekels |
Echinocactus grusonii | - Bolcactus met ribben - Gevaarlijk scherpe, rechte stekels - Ook schoonmoedersstoel genoemd (en dat is geen compliment voor schoonmoeders) |
Ferocactus | - Bolcactus - Dikke, felgekleurde en haakvormige stekels |
Junglecactussen of bladcactussen
Schlumbergera of lidcactus | - Bladcactus die je winter opfleurt met witte, rode, gele of paarse bloemen - Ook bekend als Kerstcactus |
- Hangplant met lange stengels en sprietige blaadjes - Doet aan een koraalrif denken | |
Epiphyllum anguliger of zaagcactus | - Lange, gekartelde bladeren die zowel naar beneden hangen als naar boven groeien - Bloeit met witte bloemen |
Euphorbia, Haworthia, Aloë vera
Heb je een Euphorbia ingens of cowboycactus? Dat is een geval apart.
- Je herkent ’m aan de typische vertakkingen als de armen van een kandelaar. Hij lijkt op de reuzencactus uit de cowboyfilms, maar is géén cactus.
- Bevat in tegenstelling tot cactussen een melkachtig sap, dat irriterend is voor de huid. Daarom wordt deze plant ook wolfsmelk genoemd.
- In grote lijnen verzorg je deze plant zoals een echte cactus: geef ’m een zonnig plekje en af en toe wat water.
Tot dezelfde wolfsmelkfamilie behoort Euphorbia lactea, een prachtige verschijning met kleurrijke golvende bladeren op een groene stam.
Soms vind je ook Haworthia of Aloë vera terug in lijstjes van populaire cactussen. Lees alles over deze 2 planten in de verzorgingsgids voor Haworthia en die voor Aloë vera.
Het juiste plekje voor je cactus
Niet alle cactussen hebben dezelfde behoefte aan zonlicht. Woestijncactussen willen direct zonlicht, junglecactussen houden van indirect licht. De verschillen op een rijtje.
De juiste standplaats voor een woestijncactus (schijf-, zuil- of bolcactus):
- Zet je cactus op een plek die 4 à 6 uur zon per dag krijgt. Bij te weinig zon gaat je plant zich uitrekken op zoek naar meer licht.
- Laat een nieuwe cactus wennen aan fel zonlicht. Te intense zon kan je plant verbranden.
- Veel natuurlijk daglicht stimuleert de groei van je woestijncactus.
- Droge lucht is geen probleem, maar vermijd tocht.
- In de zomer je cactus op je terras zetten is mogelijk. Hou je plant wel uit de wind en de regen.
Het ideale plekje voor junglecactussen (lid-, koraal- of zaagcactus):
- Geef je plant een standplaats met veel indirect licht, kan ook op een wat donkerder plekje.
- Te veel direct zonlicht kan je plant verbranden. Kies eerder een plek aan een raam op het oosten of het noorden.
- Zet junglecactussen niet bij de radiator. Deze planten houden niet van droge lucht. Een beetje besproeien mag.
- Zet je plant uit de tocht en vermijd temperatuurschommelingen.
Je cactus water en voeding geven
Woestijncactussen zijn goed bestand tegen droogte, maar hebben vooral in de zomer wel water nodig. Jungle- of bladcactussen vragen regelmatig water, omdat ze van nature in een vochtiger klimaat leven.
Zo verzorg je een woestijncactus (schijf-, zuil- of bolcactus):
- In de zomer geef je 1 keer per 2 weken een slokje water. Geef liever te weinig dan te veel.
- In de winter is 1 keer per maand voldoende. Grotere cactussen kunnen zelfs de hele winter zonder water.
- Laat de potgrond volledig uitdrogen voordat je opnieuw water geeft.
- Giet alleen op de aarde, nooit op de plant.
- Geef in de lente en de zomer wat meststof voor cactussen en vetplanten om de groei te stimuleren. 1 keer per 2 maanden volstaat.
De verzorging voor een blad- of junglecactus (lid-, zaag- of koraalcactus):
- Geef 1 keer per week water in de lente en de zomer, maar giet zeker niet te veel om wortelrot te voorkomen.
- In de winter giet je 1 keer per 2 weken.
- Geef 1 keer per maand meststof voor cactussen en vetplanten in de lente en de zomer.
Zo stek je een cactus
Zin om je cactusfamilie uit te breiden? Een cactus stekken is best gemakkelijk, op voorwaarde dat je een zijtakje of een babyplantje kunt afsnijden. Geschikte planten om te stekken zijn bijvoorbeeld Opuntia en Mammillaria.
Ontdek in de verzorgingsgids van de Opuntia of schijfcactus hoe je een stek neemt. Pas dezelfde werkwijze toe om andere woestijncactussen te stekken.
Bij junglecactussen kun je eenvoudig een stengelstek nemen. In de verzorgingsgids van de koraalcactus lees je hoe je dat doet.
Voorzichtig verpotten
Zowel woestijncactussen als junglecactussen hebben van tijd tot tijd een grotere pot nodig. Verpot je cactus wanneer de groei stilvalt of als de wortels uit de drainagegaten groeien. Zo ga je te werk:
- Draag handschoenen, zeker bij stekelige exemplaren. Wikkel de plant eventueel in karton of een doek.
- Kies een pot die een maatje groter is. Vul die met een bodempje potgrond voor cactussen en vetplanten.
- Neem je plant uit de oude pot en controleer de wortels.
- Zet je cactus in de nieuwe pot en vul aan met potgrond. Druk goed aan.
- Wacht een week met water geven. In de nieuwe potgrond zit meestal al genoeg vocht voor een cactus.
Eerste hulp bij cactusproblemen
Een probleem met je cactus? Ontdek hier de oplossing voor de meest voorkomende issues bij woestijncactussen en junglecactussen.
Woestijncactus | Oorzaak & behandeling |
|---|---|
Gele vlekken | ✘ Verbrand, te intens zonlicht ✔ Verplaats naar een iets donkerder plekje, meestal verdwijnen de vlekken vanzelf |
Witte vlekken | ✘ Sterk verbrand, te intens zonlicht ✔ Verplaats naar een iets donkerder plekje, witte vlekken blijven wel zichtbaar |
Cactus groeit sterk in de hoogte of in een vreemde vorm | ✘ Te weinig licht ✔ Zet je cactus dichter bij het raam of bij een raam met direct zonlicht |
Verrimpelde of gekrompen cactus | ✘ Uitgedroogd, te weinig water ✔ Geef een beetje meer water |
Zachte stam | ✘ Wortelrot, moeilijk te redden ✔ Vervang alle potgrond door drogere grond. ✔ Probeer stekjes te nemen om nieuwe planten te starten. |
Junglecactus | Oorzaak & behandeling |
|---|---|
Rode stengels of bladeren | ✘ Zonnebrand ✔ Verplaats naar een plek met indirect licht |
Slappe of hangende bladeren, bruine zachte vlekken, bladeren vallen af | ✘ Te veel water, mogelijk wortelrot ✔ Geef minder water ✔ Verpot naar droge potgrond in een pot met goede drainage ✔ Verwijder bij wortelrot aangetaste bladeren en wortels |
Witte, zwarte of gele stipjes | ✘ Ongedierte ✔ Behandel met een insecticide voor kamerplanten zoals aangegeven in de handleiding tot het volledig weg is |
Bloeit mijn cactus?
Een cactus bij je thuis komt niet zo snel tot bloei. De plant moet eerst volwassen worden en dat duurt soms ettelijke jaren. Wil je de kans op bloeien vergroten? Laat je cactus dan in winterrust gaan. Zo doe je dat:
- Zet je cactus in de winter in een koele ruimte van 10 à 15 graden.
- Geef enkele maanden geen water.
- Verplaats de plant in de lente weer naar een zonnige plek en begin opnieuw water te geven.
Met wat geluk geniet je in de zomer van prachtige cactusbloemen. Je geluk is wel van korte duur. De bloei duurt meestal maar enkele dagen.
Er is één bijzondere uitzondering. De lidcactus of Kerstcactus bloeit in de winter, vaak weken aan een stuk. Zo zorg je voor bloemen tijdens de feestdagen:
- Zet je plant vanaf september op een iets koelere en donkerdere plek.
- Geef regelmatig water, maar niet te veel.
- Verschijnen er bloemknoppen? Verplaats je plant niet meer.
- In november verschijnen de eerste bloemen aan je cactus.
- Pluk uitgebloeide bloemen weg. Zo verleng je de bloei maximaal.
Wil je meer tips en tricks over de verzorging van cactussen? Krijg advies op maat in de Aveve-winkel in je buurt.